Bakıcı Ücreti Asgari Ücreti Katladı! 536 Bin Kadın İşini Bırakmak Zorunda Kaldı

Türkiye'de milyonlarca aile için çocuk ve yaşlı bakımı, artık kira ve mutfak masrafı kadar büyük bir bütçe kalemine dönüştü. Bakıcı ücretlerinin asgari ücretin iki-üç katına çıkması, pek çok ailede zor bir tercihi gündeme getiriyor: Ya gelirin büyük bölümü bakıcıya ayrılacak ya da ailedeki bir kişi, çoğunlukla da kadın, işini bırakacak. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, bu ikilemin sonucunu açıkça ortaya koyuyor: İş gücüne dahil olmayan kadınların 536 bini, çocuk veya yetişkin bakımı nedeniyle son işinden ayrılmak zorunda kaldı.

Bu rakam, TÜİK'in 2026 yılı ilk çeyrek iş gücü verilerinden yapılan derlemeye dayanıyor. Böylece bakım yükü, kadınların ücretli çalışma hayatından kopmasının başlıca nedenlerinden biri haline gelmiş durumda.

İstanbul'da bakıcı ücretleri ne kadar?

2026 yılı İstanbul piyasa verilerine göre tam zamanlı gündüzlü çocuk bakıcısı ücretleri aylık 35 bin ile 50 bin lira arasında değişiyor. Yatılı çocuk bakıcılarında bu rakam 45 bin ile 60 bin lira aralığına çıkıyor. Yaşlı ve hasta bakımında ise tablo daha da ağır: Gündüzlü hizmet 45 bin ile 65 bin lira, yatılı bakım ise 60 bin ile 80 bin lira arasında fiyatlanıyor.

Bu rakamları net asgari ücretle karşılaştırınca sorunun boyutu daha net görülüyor. Net asgari ücret 28 bin 75 lira seviyesinde bulunuyor. Hesaplamaya göre en düşük gündüzlü çocuk bakıcısı ücreti bile asgari ücretin yaklaşık 1,25 katına denk gelirken, 80 bin liralık yatılı yaşlı bakımı asgari ücretin yaklaşık 2,85 katına ulaşıyor. Yani asgari ücretle ya da ona yakın bir maaşla çalışan bir anne veya evlat, kazandığının tamamını bakıcıya verse bile masrafı karşılayamıyor.

Her 10 kişiden 4'ü bakım yükü taşıyor

TÜİK'in 2025 yılı İş ve Aile Yaşamının Uyumu Araştırması'na göre 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1'i düzenli bakım sorumluluğu taşıyor. Bu, yaklaşık 25 milyon 484 bin kişi anlamına geliyor. Başka bir deyişle çalışma çağındaki her 10 kişiden 4'ünden fazlası, işinin yanında bir başkasının bakımını da üstleniyor. Bakım sorumluluğu bulunanların oranı kadınlarda yüzde 45,6, erkeklerde yüzde 40,6.

Çalışırken bakım görevini sürdürenlerin yüzde 70,1'i bir zorluk yaşamadığını söylese de 4 milyon 303 bin kişi iş ve bakım sorumluluğunu birlikte yürütmekte zorlandığını belirtiyor. Zorlananların yüzde 38,4'ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9'u işin yorucu olmasını, yüzde 8,9'u ise ev ile iş arasındaki uzun yolu gerekçe gösteriyor.

Profesyonel bakım yerine aile içi emek

Araştırmaya göre çocuk bakım sorumluluğu taşıyan çalışanların yüzde 83'ü profesyonel bakım hizmeti kullanmıyor. Hizmet almayanların yüzde 17,6'sı buna yüksek maliyeti gerekçe gösteriyor. Yetişkin bakımında ise profesyonel hizmet kullanmayanların oranı yüzde 79,3. Bu grupta yüksek maliyetin payı yüzde 17,9, yakında hizmet ya da boş kontenjan bulunmamasının payı ise yüzde 5,3. Çocuk bakımında profesyonel hizmet almayan çalışanların yüzde 50,8'i bakımı kendisinin ya da eşinin üstlendiğini söylüyor. Yani profesyonel hizmetin yerini büyük ölçüde aile içindeki ücretsiz emek dolduruyor.

Yaşlanan nüfus ihtiyacı büyütüyor

Bakım ihtiyacını artıran en önemli etken nüfusun yaşlanması. TÜİK'e göre 65 yaş ve üzerindeki nüfus 2025'te 9 milyon 583 bin kişiye ulaştı. Son beş yılda yüzde 20,5 artan yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payı yüzde 11,1'e çıktı. Bu oranın 2030'da yüzde 13,5'e, 2040'ta ise yüzde 17,9'a yükselmesi bekleniyor. Sorun yalnızca Türkiye'ye özgü değil; Japonya'da her yıl yaklaşık 100 bin kişi aile bireyine bakmak için işinden ayrılıyor, Almanya ise 1995'ten bu yana zorunlu uzun süreli bakım sigortası uyguluyor.

Ailelerin başvurabileceği destekler

Bakıma muhtaç engelli ya da yaşlı yakını olan aileler, şartları taşımaları halinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın evde bakım yardımından yararlanabiliyor. Bu yardım şu anda aylık 15 bin 755 lira olarak ödeniyor ve hanede kişi başına düşen gelirin belirlenen sınırın altında olması gerekiyor. Uzmanlar, bakım yükü nedeniyle iş gücünden kopan kadınların sayısının azaltılması için kreş desteği, esnek çalışma modelleri ve bakım hizmetlerine yönelik teşviklerin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguluyor.