Mesai Sonrası Çalışan Memura İzin Hakkı! Her 8 Saat İçin 1 Gün İzin Veriliyor

Kamuda çalışan pek çok memur, mesai saatleri dışında ya da hafta sonu çalıştırıldığında bu çalışmanın karşılığını nasıl alacağını merak ediyor. Fazla çalışma ücreti her kurumda ve her kadroda ödenmiyor; ödenmediği durumlarda ise memurun kanundan doğan bir izin hakkı bulunuyor. Ancak bu hakkın varlığından ve nasıl kullanılacağından haberdar olmayan memur sayısı az değil.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, kurumların gerektiğinde personelini fazla çalışma ücreti vermeden mesai dışında çalıştırabileceğini, bu durumda yapılan fazla çalışma karşılığında izin verileceğini açıkça düzenliyor.

Memurun çalışma süresi ne kadar?

657 sayılı Kanun'un "Çalışma saatleri" başlıklı 99'uncu maddesine göre memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat. Bu süre cumartesi ve pazar günleri tatil olacak şekilde düzenleniyor. Ancak kanun, özel kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ya da bunlara dayanan yönetmeliklerle kurumların ve hizmetlerin özelliğine göre farklı çalışma süreleri belirlenebiliyor.

Kanunun 100'üncü maddesi ise günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süresinin, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde ise valiler tarafından belirleneceğini hükme bağlıyor. Engelli memurlar için ise engel durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları dikkate alınarak farklı saatler belirlenebiliyor.

Her 8 saat fazla çalışmaya 1 gün izin

Kanunun "Fazla çalışma ücreti" başlıklı 178'inci maddesi, konunun temelini oluşturuyor. Maddeye göre kurumlar gerektiğinde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeden çalıştırabiliyor. Bu durumda memura yaptırılan fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün izin veriliyor.

Örneğin hafta içi mesai sonrasında toplam 24 saat fazla çalışma yapan bir memur, bu çalışmanın karşılığında 3 gün izin hakkı kazanıyor. Hafta sonu bir tam gün, yani 8 saat çalıştırılan memur da 1 günlük izin hakkı elde ediyor.

10 günü yıllık izinle birleştirilebiliyor

Fazla çalışma karşılığı verilen iznin en fazla 10 günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek aynı yıl içinde kullandırılabiliyor. Bu düzenleme, özellikle yıllık iznini uzun bir tatile dönüştürmek isteyen memurlar için önemli bir imkân sunuyor. Örneğin 20 günlük yıllık izin hakkı olan bir memur, fazla çalışmadan kazandığı 10 günü de ekleyerek tek seferde 30 günlük izin kullanabiliyor.

İzin bir sonraki yıla devreder mi?

Mevzuatta fazla çalışma karşılığı verilen iznin ertesi yıl kullanılmasına engel bir hüküm bulunmuyor. Bu nedenle bu izin bir sonraki yıl da kullanılabiliyor. Ancak yıllık izinlerde olduğu gibi, cari yıl ve bir önceki yıl dışında kalan önceki yıllara ait kullanılmamış izin haklarının düşeceğinin hesaba katılması gerekiyor. Yani birikmiş izinleri uzun süre bekletmemek önem taşıyor.

Mevzuatta boşluklar var

Fazla çalışmanın uygulama esasları, 13 Mart 1975 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan "Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmelik" ile düzenleniyor. Ancak hem kanun hem de yönetmelik incelendiğinde iznin nasıl hesaplanacağına dair ayrıntılı bir hüküm bulunmuyor. Örneğin hafta sonu çalıştırılan bir memurun fazla çalışma süresinin fiilen çalıştığı saat kadar mı, yoksa sekiz saatlik üst sınır üzerinden mi hesaplanacağı açık değil. İlçede ikamet eden memurun yolda geçen süresinin dikkate alınıp alınmayacağı da belirsizlik taşıyor.

1960'lı ve 1970'li yıllarda çıkarılan bu düzenlemelerde artık var olmayan unvan ve kurumlara atıf yapılması, mevzuatın günümüz şartlarına göre güncellenmesi gerektiği görüşünü de güçlendiriyor.

Memurlar neye dikkat etmeli?

Mesai dışında çalıştırılan memurların, fazla çalışmanın hangi gün ve saatlerde yapıldığını kayıt altına aldırması öneriliyor. Görevlendirmenin yazılı olması, ilerleyen dönemde izin talep ederken herhangi bir anlaşmazlık yaşanmasının önüne geçiyor. İzin talebinin ise birim amirine yazılı olarak iletilmesi, hakkın kullanılmasını kolaylaştırıyor.